Krótko o hydrożelach
Jeszcze kilkanaście lat temu przeciętny leśnik niewiele wiedział o hydrożelach. Dziś, mało który jest w stanie się bez nich obejść podczas prac związanych bezpośrednio z zalesieniami. Znajdują one zastosowanie począwszy od upraw szkółkarskich, poprzez zabezpieczenia sadzonek przygotowanych do transportu a kończąc na nasadzeniach w miejscach docelowych.

Hydroabsorbenty pozwalają leśnikom, głównie szkółkarzom, na wyeliminowanie podczas wspomnianych zabiegów negatywnego zjawiska jakim jest stres wodny. Sytuacja ta pojawia się w momencie występowania suszy, a więc zjawiska trudno przewidywalnego. Hydrożele pozwalają zminimalizować ryzyko nieudanych odnowień, spowodowanych właśnie brakiem wody w środowisku. Ale aby móc je stosować, należy mieć świadomość prawodawstwa Unii Europejskiej w tym zakresie.

Plusy i minusy hydrożeli
Wielu leśników wiedząc, że hydrożel jest środkiem chemicznym obawia się, iż jego stosowanie wiąże się z nadmierną ingerencją w środowisko naturalne. Większość hydroabsorbentów wykorzystywanych w nadleśnictwach jest związkami usieciowionych poliakrylanów potasu, które są nieszkodliwe dla środowiska i ludzi. Faktem jest, że hydrożele te są w pełni ekologiczne. W zależności od produktu ulegają procesowi biodegradacji w okresie od 3 do 5 lat. Po tym czasie w glebie pozostaje jedynie dwutlenek węgla, sole potasowe oraz woda. Zastosowanie 1 g hydrożelu pozwala na zmagazynowanie do 350 ml wody, co ostatecznie przekłada się na zapewnienie odpowiedniej wilgotności w glebie, natomiast zastosowanie hydrożelu podczas transporty sadzonek zapobiega przesuszaniu się otwartego systemu korzeniowego.
Jednakże brak odpowiednich informacji od firm dystrybujących hydrożele powoduje, że użytkownicy, a wśród nich i leśnicy, nie mają pojęcia czy dany produkt spełnia wszystkie wymogi związane z przepisami stosowania środków chemicznych w Polsce oraz UE.

Prawo a hydrożele
Dotychczasowy system kontroli środków chemicznych w UE oparty był na szeregu dyrektyw i rozporządzeń stworzonych na przestrzeni kilku dziesięcioleci. Niestety nie spełnił on pokładanych w nim nadziei. Nie udało się uzyskać wystarczających danych na temat wpływu większości substancji na zdrowie człowieka oraz środowisko naturalne. Unia Europejska aby bardziej kontrolować stosowanie środków chemicznych, ciężar odpowiedzialności za dokonywanie ocen ryzyka oraz badań danej substancji przeniosła z władz na przemysł. Zobowiązano producentów i importerów do dokonywania rejestracji substancji chemicznych. Stało się to przyczynkiem do wprowadzenia systemu REACH (Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals) na mocy Rozporządzenia (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 roku. Rozporządzenie to dotyczy bezpiecznego stosowania środków chemicznych, a co ważniejsze, od momentu wejścia w życie, czyli od dnia 1 czerwca 2007 r., obowiązuje bezpośrednio we wszystkich Państwach Członkowskich, bez konieczności wdrażania do polskiego systemu prawa . Rozporządzenie zastępuje kilkadziesiąt dotychczas obowiązujących wspólnotowych aktów prawnych, tak rozporządzeń, jak i dyrektyw, a znajduje aktualnie odzwierciedlenie w ustawie z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (dyrektywa 1999/45/WE oraz uchylając rozporządzenie Rady (EWG) nr793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywa Rady 76/769/EWG i dyrektywa Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE).

System REACH
To pakiet legislacyjny zakładający obowiązkową rejestrację substancji chemicznych, ocenę dokumentacji technicznej, ocenę substancji oraz udzielanie zezwoleń na wykorzystywanie substancji do produkcji i obrotu.
Cele systemu REACH są następujące:
•    polepszenie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska przed zagrożeniami, które mogą być powodowane przez substancje chemiczne,
•    zwiększenie konkurencyjności przemysłu chemicznego UE, kluczowego sektora w przypadku gospodarki UE,
•    promowanie alternatywnych metod oceny zagrożeń substancji,
•    zapewnienie swobodnego obrotu substancjami na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej.
Do produkcji hydrożelu wykorzystuje się substancje chemiczne, które podlegają rejestracji REACH, co za tym idzie sam hydrożel objęty jest systemem REACH.  
Brak zgłoszenia rejestracyjnego sprawia, że zarówno producenci, jak i importerzy, w świetle uregulowań wprowadzonej ustawy o preparatach i substancjach chemicznych, podlegają odpowiedzialności karnej. Co więcej, owa odpowiedzialność karna rozciąga się również na kolejne podmioty, w tym nadleśnictwa – jako dalszych użytkowników substancji chemicznych. Nabycie substancji chemicznych od przedsiębiorców nie dysponujących potwierdzeniem zgłoszenia do systemu REACH naraża kolejnych kupujących na odpowiedzialność karną.
Zgodnie z art. 34 f pkt. 1 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych „Kto wbrew ograniczeniom, zakazom lub warunkom określonym w przepisach produkuje, wprowadza do obrotu lub stosuje substancję niebezpieczną, preparat niebezpieczny lub wyrób zawierający taką substancję lub preparat podlega karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do lat 2”. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż grożąca kara pieniężna lub grzywna, jest wysoce dotkliwa, bowiem  może wynieść, aż do 500 000 zł.

Sprawdzam!
W celu ustrzeżenia się od sankcji karnej, każdy nabywca hydrożelu winien upewnić się przed jego zakupem czy dany hydrożel posiada wymagane dokumenty rejestracyjne. W tym celu, należy poprosić firmę oferującą hydrożel o przedstawienie dokumentów stwierdzających rejestrację. Można także samodzielnie dokonać weryfikacji tych informacji na stronach Europejskiej Agencji Chemikaliów (European Chemicals Agency) gdzie dostępna jest zaktualizowana lista substancji, które zostały zidentyfikowane do rejestracji w 2010 r. Potencjalni nabywcy  lub producenci mogą sprawdzić czy dana substancja została zgłoszona jako półprodukt, i/lub przekazana została pełna dokumentacja rejestracyjna. W przypadku gdy dany produkt nie posiada wymaganych zezwoleń, oprócz rezygnacji z zakupu, obowiązkiem każdego, komu zaproponowano taki zakup, jest zgłoszenie tego faktu do ECHA. Koszt środowiskowy stosowania takowych środków może być bowiem wysoki.

Kamil Olejnik
Autor odpowie na dodatkowe pytania dotyczàce
prawnego aspektu stosowania hydrożeli
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Zwiń Uwarunkowania prawne stosowania hydrożeli - pobierz dokument PDF

Powrót do strony głównej o REACH